Image1\
 

Doğada Yön Bulma Yöntemleri ve Pusula yapımı

Sevgili okurlar merhaba. Bu haftaki konumuzda doğada yön bulma gibi önemli bir konuya değiniyoruz. İster bisikletli olun, ister yaya, isterseniz de aracınızla; eğer kendinizi bilinmez bir doğa harikasının kucağına atıyorsanız yanımızdan ayırmamamız gereken en önemli ekipmanlardan bir tanesi de pusuladır.

Piyasada çeşitli fiyat aralığında ve modelde pusulalar satılmakta. Biz konumuz gereği bu yazımızda taşınabilen, kullanımı kolay basit manyetik iğneli pusulaları incelerken; aynı zamanda doğada yön bulma konusunda pusulasız nasıl çözümler üretebileceğimizi de inceleyeceğiz. En son değineceğimiz konu ise kendi pusulamızı nasıl yaparız konusu olacak. 

Endişe etmeyin alt paragraftaki konulara bu yazımızda değinmeyeceğiz. Ancak Pusula kullanmayı öğrenmek için "Pusula Nasıl kullanılır?" adlı makalemize BURAYI tıklayarak  ulaşabilirsiniz. 

Yön bulma, hayatta kalma ve doğa bileşenleri bir araya geldiği zaman, sadece pusulaya sahip olmak yeterli değildir. Pusula ile beraber harita bilgisi ve harita okuma, yüksekliş hesaplama, araçsız mesafe ölçme bilgisine de ihtiyaç duyulmaktadır. Aynı zamanda bunlara ek olarak "Trigonometri" bilgisi de (Hani matematik dersinde "Ama hocam bunlar gerçek hayatta işimize yaramayacak" dediğimiz şeyler) fazlasıyla kullanılmaktadır. Ancak bu yazımızda bu konuyu bu kadar detaylandırmayarak sadece pusula ve yön bulma konusuna değineceğiz.  

Durup baktığımız zaman GPS gibi önemli teknolojilerin başını alıp gittiği çağımızda pusulalar ilkel gibi gözükse de unutmamak gerekir ki GPS in çalışmadığı yerde pusulalar hala çalışmaya devam edecektir. Yapılan bağımsız çalışmalara göre en güvenli yön bulma yöntemi olarak hala pusulalar ön plana çıkmaktadır. Düşündüğümüz zaman teknoloji harikası koskoca gemilerde, uçaklarda, askeri araçlarda vb. hala manyetik pusulaları kullanılmaktadır 

 

Pusula Nedir?

Pusula, ulaşımda ve arazide kullanılan, dünya üzerinde yön tespit etmeye yarayan cihazların genel adıdır. Pusulalar; manyetik, jiroskopik, ya da bir yıldıza göre yön belirleme prensipleriyle çalışan aletlerdir. Yön tayininde en eski ve halen kullanılmakta olan pusulalar; Dünya'nın manyetik alanına göre yönleri gösteren basit düzeneklerdir. Bu yazımızda kişisel kullanım için (Oryantiring, trekking, bisiklet, keşif vb.) tasarlanmış olan manyetik ve dijital pusulaları yüzeysel olarak inceleyeceğiz.

Manyetik Pusula Nedir?

Manyetik pusula bir manyetik alan içerisinde bulunan pusula iğnesi ile her zaman aynı yönü gösteren bir düzenektir. İğnenin sabit olarak aynı yönü göstermesi yeryüzünde iğneyi çeken bir gücün olmasından kaynaklanmaktadır. Yeryüzü bir ucu kuzeye, diğer ucu güneye uzanan devasa bir mıknatıs gibidir. Dünyanın manyetikliği, pusula iğnesinin manyetik kuzeye (manyetik alanın kuzey kutbuna) doğru dönmesine neden olur. Bütün manyetik pusulaların iğnesi her zaman kuzeyi göstermektedir.

Dijital Pusula

Çalışma prensibi bakımından tamamen manyetik pusulaya benzemektedir ancak dijital göstergesi sayesinde nispeten hassas okumalar yapılabilmektedir. Saati etkileyen dünyanın manyetik alanının yönünü hesaplayarak sonuçları dijital ekranda gösterir. Bu tip cihazların en önemli özelliği progralanabilir olmalarıdır. 

 

 

Diğer Yön Bulma Yöntemleri

Sopa İle Yön Bulma

Yaklaşık 1 m uzunluğunda bir çubuğu yere diker, daha sonra gölgesini izleriz. Gölgenin en kısa olduğu andaki (Öğlen) yönü Kuzey’i gösterir. Yada  öğle vaktini beklemeden çubuk gölgesinin ilk yerini işaretleriz zaman geçtikçe gölgenin yönü de değişecektir. Bir müddet sonra ikinci gölge pozisyonu da işaretleyerek. İlk işaretlediğimiz gölge ile ikinci işaretlediğimiz gölge arasındaki yön doğu batı yönünü gösterecektir.

Saat ile Yön Bulma

Bu konuya detaylı ve uygulamalı olarak yukarıdaki videomuzun sonunda değinilmiştir. Ancak kısaca tekrar hatırlatmak gerekirse. Güneşli bir günde bileğimizdeki saat yardımı ile yön tayin edebiliriz.Saatin akrebi güneşe döndürülür.Saatin 12 rakamı ile akrebin oluşturduğu açının açı ortayı Güney-Kuzey Hattıdır. Güneş tarafı güney yönüdür. 

Yosun Takibi ve Karınca Yuvaları ile Yön Bulma

Karınca yuvalarının ağzı her zaman güney tarafına barken. Kayalarda ve ormanlardaki ağaçların her zaman kuzey tarafı yosun tutmaktadır. Eğer yosun görünmüyorsa da dikkatli incelenirse kuzey tarafları güney taraflarından biraz daha koyu renktedir.

Yıldızlara Bakarak Yön Bulma

Dünyamızın kutup noktalarından geçen hayali eksen çizgisi kutup yıldızının çok yakınından geçmektedir. Bu nedenle geceleyin yıldızlar ve gezegenler hareket halinde iken (dünyanın kendi etrafında dönüşünden dolayı)kutup yıldızı sabit kalır. Doğada herhangi bir yıldızı hedef alıp yürür iseniz yıldızın hareketinden dolayı düz bir çizgide yürüyemezsiniz. Bu nedenle gökyüzünde yanlızca kutup yıldızını bularak onun kuzeyi gösterdiğini bilerek amaçladığınız yönde yürüyebilirsiniz.


Kutup Yıldızı Gökyüzünde Nasıl Bulunur?

Kutup Yıldızı dünyanın kuzey kutup noktasından geçen dönme ekseni ile yaklaşık aynı doğrultuda olduğu için gökyüzünde hemen hemen “hareketsiz” olan tek yıldızdır. Tüm yıldızlar onun etrafında dolanırlar. Dolayısıyla Kutup Yıldızı, kuzey gök kutbunu temsil eder.

Kutup Yıldızı (Polaris), Küçük Ayı (Ursa Minor, UMi) takımyıldızının en parlak yıldızıdır ( α UMi). Çok parlak olmadığı için karanlık bir gökyüzünde kuzey yönüne bakıldığında yerini bilmek koşuluyla fark edilebilir. Yani, tahmin edilenin aksine çok parlak ve başucumuzda değildir. Bu iki özelliği genelde yanlış bilinir. Zaten, gökyüzünde ufuktan olan açısal yüksekliği  o yerin enlemini vereceği için her zaman başucumuzda olması olası değildir. Böyle bir durum dünya üzerinde kuzey kutup noktasındaysanız ancak görülebilir.

Kutup Yıldızı’nı gökyüzünde bulabilmek için daha parlak bir desen olan Büyük Ayı (Ursa Major) takımyıldızını rehber olarak kullanırız. Ek 1’de görüldüğü gibi Büyük Ayı’nın en parlak iki yıldızı, Dubhe ve Merak, doğrultusunda ve daha parlak olan Dubhe yönünde, aralarındaki uzaklığın 5 katı kadar giderseniz Kutup Yıldızı (Polaris) ile karşılaşırsınız.

Bütün yıldızlar Polaris etrafında dolandığı için Büyük Ayı’nın gece içinde ve yıl içindeki konumları farklı olacaktır. 

You have no rights to post comments

 

Sosyal Platformlarımız

Face Book Sayfamız Twitter Sayfamız You Tube Kanalımız Haber Beslemeleri 

5 Günlük Hava Tahminleri